مستى است . فصل چهارم : حد قذف و لعان حد متهم كردن به زنا هشتاد تازيانه است ؛ در اين‌باره ، هم دليلى متنى رسيده و هم بر آن اجماع انعقاد يافته است ؛ بنابراين نه بر آن افزوده و نه از آن كاسته شود . اين حد از مصاديق حق الناس است و به درخواست صاحب حق استحقاق اجراى آن حاصل مىآيد و به بخشودن نيز ساقط مىشود . هنگامى كه در كسىكه به او تهمت زنا زده شده است پنج شرط و در كسىكه تهمت زنا به ديگرى زده است سه شرط فراهم باشد ، اجراى حد واجب مىشود . شروط پنجگانهء كسىكه به او تهمت زنا زده شده است عبارتند از اين‌كه بالغ ، عاقل ، مسلمان ، آزاد و پاكدامن باشد . بنابراين ، اگر به كودك ، ديوانه ، برده ، كافر يا يكى از كسانىكه بر آنان حد زنا اجرا شده و بدين‌سبب پاكدامنى ندارند ، تهمت زنند حد قذف اجرا نمىشود ، هر چند تهمت‌زننده را به جرم آزار ديگران و بدزبانى تعزير كنند . شروط سه‌گانهء كسىكه تهمت زده است نيز عبارتند از اين‌كه بالغ ، عاقل و آزاد باشد . بنابر اين ، اگر وى كودك يا ديوانه باشد نه حد بر او جارى شود و نه تعزير شود ، ولى اگر برده باشد چون حد او به سبب بردگى نصف شده است چهل تازيانه حد بخورد . بر كافر به‌سان مسلمان و بر زن همانند مرد حد اجرا مىشود . كسىكه تهمت زنا به ديگران زده است فاسق شمرده مىشود و به گواهى او نتوان عمل كرد . اما اگر توبه كند عنوان فسق از او برداشته و شهادت او نيز پذيرفته مىشود ، خواه توبه او پيش از اجراى حد بر وى باشد و خواه پس از اجراى حد . اما ابو حنيفه گفته است : در صورتى كه وى پيش از اجراى حد بر او توبه كرده باشد گواهىاش پذيرفته مىشود و در صورتى كه پس از اجراى حد توبه كرده باشد شهادت او پذيرفته نيست . وارد آوردن تهمت لواط يا آميزش با چهارپايان به كسى ، در وجوب حد بر تهمت‌زننده همانند تهمت زدن به زناست . اما كسىكه تهمت كفر يا دزدى به كسى ديگر زند بدين جرم حد بر او جارى نمىشود ، هرچند وى را به جرم آزار ديگران تعزير كنند . تهمت زدن به زنا به چيزى تحقق مىيابد كه در اين‌باره صريح باشد ، همانند آن‌كه به كسى بگويد : اى زناكار ، يا بگويد : تو زنا كرده‌اى ، يا ديده‌ام كه زنا مىكنى . اما اگر بگويد : اى بدكار ،